Памяць, якая патрабуе формы Пасля 2020 года Беларусь страціла людзей, якія загінулі ў выніку палітычных рэпрэсій і супраціву рэжыму. Іх памяць заслугоўвае годнага ўвекавечання. Конкурс на стварэнне помніка мог бы стаць не толькі пошукам мастацкага рашэння, але і нагодай для шырокай грамадскай дыскусіі пра тое, як захаваць памяць пра ахвяраў. Перш за ўсё неабходна вызначыць, каму будзе прысвечаны мемарыял: канкрэтным людзям, чые імёны і гісторыі дакументальна пацверджаныя, ці ўсім ахвярам палітычнага гвалту. Ад гэтага залежаць канцэпцыя помніка, яго мастацкая форма і месца ўсталявання. Паколькі сёння стварыць такі мемарыял у Беларусі немагчыма, ініцыятыву можна пачаць у адным з гарадоў, дзе жывуць беларусы ў эміграцыі. Прыём конкурсных работ варта арганізаваць ананімна, каб не падвяргаць рызыцы мастакоў і архітэктараў, якія застаюцца ў Беларусі. Каб праект атрымаў грамадскі давер, да яго распрацоўкі і ацэнкі конкурсных работ неабходна далучыць мастакоў, архітэктараў, праваабаронцаў і сем'і загінулых.