سید عباس عراقچی

✍🏻بازی درست ایران در میانه بحران ها؛بررسی عملکرد وزارت امور خارجه در یکسال گذشته؛ لیلا واحدی 🔹دولت چهاردهم درحالی دومین سال مسئولیت خود را آغاز کرد که از جنگی دوازده روزه سربلند بیرون آمده بود اما مسیری سخت پیش روی خود داشت. مسیری که چالش‌های آن از بحران‌های اقتصادی و اجتماعی تا جنگی تمام عیار و ۴۰ روزه علیه تمامیت ارضی کشور گسترده بود. وزارت امور خارجه در مقام بازوی ایران در نظام بین‌الملل، در طول یک سال گذشته و در رابطه با جهان، فراز و فرودهای بسیاری را تجربه کرد و از بسیاری هم سربلند بیرون آمد. 🔹جنگ تحمیلی دوم در اسفندماه سال گذشته نقطه‌عطف در زنجیره‌ای طولانی از فشارها بود؛ زنجیره‌ای که از احیای مکانیسم ماشه در شورای امنیت تا بحران‌های اجتماعی و سیاسی داخلی امتداد داشت. مرور مستندات و اخبار رسمی این دوره، تصویری از دیپلماسی چندجبهه‌ای و پرتلاشی را ترسیم و روایت می‌کند که با وجود همه محدودیت‌ها، در تکاپوی این بود که در صیانت از منافع ملی، تا هر آن اندازه که مقدور است، فضا را برای بازی درست ایران گسترده کرده و با مدیریت بحران از گسترش بیشتر آن جلوگیری کند. 🔹دستگاه دیپلماسی ایران از پایان جنگ ۱۲ روزه تا آغاز جنگ ۴۰ روزه، با تمام توان و قوا کوشید تا کشورهای منطقه را بیش از هر زمان دیگری به غیرواقعی بودن چتری که آمریکا مدعی گرفتن آن بر سر شیخ‌نشین‌های عرب است، آگاه سازد. تماس‌های مکرر تلفنی، دیدارهای متعدد در پایتخت‌های این کشورها و هشدارهایی که به آن‌ها داده شد؛ نمونه‌هایی از این اقدامات بود. 🔹شاید فشرده‌ترین و پرمخاطره‌ترین جبهه دیپلماسی ایران در این یک سال، رویارویی با تروئیکای اروپایی بر سر مکانیسم ماشه بود. برای فعال نشدن این مکانیسم رایزنی‌های گسترده‌ای در سطوح و پایتخت‌های مختلف صورت گرفت که شاید مهمترین آن در حاشیه نشست عمومی مجمع سازمان ملل در نیویورک بود. جایی که اروپا با وجود تمایل خود برای عدم فعال‌سازی آن، نتوانست در برابر فشارهای آمریکا و لابی اسرائیل مقاومت کند. سرانجام حسن‌نیت ایران از سوی تروئیکای اروپایی درک نشد و ۶ مهر ۱۴۰۴(۲۸ سپتامبر ۲۰۲۵) اروپایی‌ها با وجود مخالفت تهران، مکانیسم ماشه را فعال کردند و مدعی بازگشت قطعنامه‌های تحریمی شورای امنیت علیه ایران شدند.با فعال‌سازی این مکانسیم، اروپا آخرین امکان خود برای نقش‌آفرینی دیپلماتیک در روندهای مربوط به ایران را از دست داد و پس از آن مقطع، تهران در هیچ‌یک از گفت‌وگوهای خود نامی از تروییکا نبرد. 🔹در میانه تمامی این بحران‌های تدارک دیده شده از سوی غرب و رژیم اسرائیل برای ایران، وزارت امور خارجه اما نگاه به جهان را از زوایه دیگری هم دنبال می‌کرد؛ تلاش هم‌زمان برای متنوع‌سازی روابط بین‌الملل خود. موضوعی که در بحبوحه فشارهای شدید دیپلماتیک بر ایران، محور برجسته دیپلماسی ایران در سال گذشته بود. 🔹تحمیل بحران‌های متنوع به تهران، به منظور تضعیف در همه حوزه‌ها، گرچه از اهداف اعلام نشده آمریکا بود اما درک این سناریو از سوی دستگاه دیپلماسی، سبب شد که وزارت امور خارجه با تقسیم مسئولیت و تلاش بیشتر بتواند ضمن مدیریت دیپلماسی در بحران، همزمان دیپلماسی همسایگی خود را هم پیش ببرد. رویکردی که هدف آن نه مدیریت تهدیدی مشخص، بلکه ایمن‌سازی پیرامون راهبردی ایران در بلندمدت بود. 🔹پویایی دستگاه دیپلماسی در داخل مرزهای کشور همزمان با تمام فشارها و بحران‌های اشاره شده ادامه داشت و یکی از مهمترین نشانه‌های آن ابتکار «دیپلماسی استانی» بود؛ رویکردی که عراقچی آن را یکی از تمایزهای اصلی دولت چهاردهم در سیاست خارجی می‌دانست و از همان روز نخست رای اعتماد در مجلس برآن تاکید ویژه داشت. 🔹در نهایت مرور مستند رویدادهای یک سال گذشته، روایتی پیچیده‌تر از آنچه در نگاه نخست به نظر می‌رسد به دست می‌دهد. وزارت امور خارجه ایران در بازه‌ای که هم‌زمان با فشار حداکثری تحریمی از طریق اسنپ‌بک، تهدید مستمر جنگ و پس از آن آغاز جنگ دست‌وپنجه نرم می‌کرد، در چند جبهه موازی؛ در منطقه، همسایگان پیرامونی و غرب و شرق فعالیتی گسترده و متداوم داشت. از رایزنی‌های مستمر با کشورهای منطقه درباره امنیت تا تفاهم قاهره با آژانس اتمی، از حضور راهبردی در شانگهای و بریکس تا حل‌وفصل دیپلماتیک تنش با آذربایجان و پیگیری حق‌آبه با کابل، تصویری از دستگاهی به دست می‌آید که برخلاف برداشت برخی منتقدان داخلی، در حالت انفعال به سر نبرد و تسلیم شرایط تحمیل شده، نشد. متن کامل در ⬇️⬇️ https://irna.ir/xjY6vN 🔸@s_a_araghchi