MY VERSION | МОЯ ВЕРСИЯ

موفقیت در کاهش تنش میان اسلام آباد و کابل، می‌تواند اعتبار دیپلوماتیک روسیه را افزایش دهد و جایگاه آن را در معادلات منطقه‌ای تقویت کند. حفظ روابط با هر دو طرف: پالیسی مسکو در قبال این بحران، بیش از آن‌که بر هم‌سویی کامل سیاسی استوار باشد، بر محاسبات عمل‌گرایانه تکیه دارد. روسیه از یک‌سو با پاکستان روابط امنیتی و دیپلوماتیک دارد و از سوی دیگر، روابط سیاسی، تجارتی و امنیتی خود را با طالبان گسترش داده است. حفظ کانال‌های ارتباطی با هر دو طرف، برای مسکو فرصت میانجی‌گری فراهم می‌کند. ۲. ابزارهای نفوذ روسیه ارتباط با طالبان: مواضع روسیه در مخالفت با بازگشت حضور نظامی امریکا و ناتو به افغانستان، می‌تواند به تقویت اعتماد طالبان به مسکو کمک کند. با این حال، نزدیکی سیاسی به کابل به معنای برخورداری از نفوذ تعیین‌کننده بر تصمیم‌های طالبان نیست. ارتباطات امنیتی در سطح بلند: سفر سیرگئی ناریشکین، رئیس ادارهٔ کشف خارجی روسیه، به کابل و سفر ولادیمیر کولاکولتسیف، وزیر داخلهٔ روسیه، به اسلام‌آباد، توجه مسکو به ابعاد امنیتی روابط منطقه‌ای را برجسته می‌سازد. این تماس‌ها می‌توانند زمینهٔ تبادل دیدگاه‌ها و پیگیری نگرانی‌های امنیتی را فراهم کنند، هرچند به‌تنهایی وجود یک طرح هماهنگ برای حل مناقشه را ثابت نمی‌سازند. فارمت مسکو و دیپلوماسی منطقه‌ای: فارمت مسکو یکی از پلاتفورم های مهم گفت‌وگو دربارهٔ افغانستان است. با وجود اختلافات میان کابل و اسلام‌آباد و دشواری دستیابی به مواضع مشترک، چنین میکانیزم هایی می‌توانند برای حفظ تماس‌های دیپلوماتیک و فراهم‌کردن زمینهٔ مذاکرات غیرعلنی مفید باشند. ۳. چرا قدرت روسیه برای وادارکردن دو طرف محدود است؟ با وجود این ابزارها، مسکو با موانعی روبه‌رو است که توان آن را برای تحمیل یک راه‌حل پایدار محدود می‌سازد. تضاد منافع و خطوط سرخ امنیتی: پاکستان فعالیت تحریک طالبان پاکستان (TTP) را تهدیدی جدی علیه امنیت خود می‌داند و از افغانستان خواهان اقدام عملی علیه این گروه است. در مقابل، کابل مسئلهٔ تی‌تی‌پی را عمدتاً موضوعی مربوط به پاکستان تلقی می‌کند و حضور سازمان‌یافتهٔ این گروه در خاک افغانستان را رد می‌کند. تا زمانی که دو طرف بر سر ماهیت تهدید، مسئولیت‌ها و اقدامات مورد انتظار توافق نکنند، میانجی‌گری با دشواری اساسی مواجه خواهد بود. نبود ابزار فشار کافی: روسیه ممکن است از روابط سیاسی، دیپلوماتیک و امنیتی خود برای تأثیرگذاری بر دو طرف استفاده کند، اما روشن نیست که ابزارهای موجود آن برای وادارکردن اسلام‌آباد یا کابل به تغییر مواضع اساسی‌شان کافی باشد. مخصوصا مسکو تضمین‌های اقتصادی یا امنیتی نامحدودی در اختیار ندارد که بتواند محاسبات ستراتیژیک دو طرف را به‌سرعت تغییر دهد. رقابت بازیگران دیگر: پاکستان روابط گسترده‌ای با چین دارد و مناسبات مالی، سیاسی و امنیتی آن با امریکا نیز در محاسبات اسلام‌آباد اهمیت دارد. بنابرین، روسیه تنها بازیگر خارجی مؤثر بر تصمیم‌های پاکستان نیست. چین نیز به دلیل منافع اقتصادی و نگرانی‌های امنیتی خود در منطقه، می‌تواند در روند کاهش تنش‌ها نقش داشته باشد. محدودیت ظرفیت‌های روسیه: بحران اوکرائین، تحریم‌های غرب و فشارهای اقتصادی، ظرفیت مسکو را برای پذیرش تعهدات گستردهٔ اقتصادی و امنیتی در خارج از حوزه‌های اولویت‌دارش محدود ساخته است. بنابراین، توان روسیه برای ارائهٔ امتیازات کلان یا تضمین‌های درازمدت به دو طرف، نامحدود نیست. ۴. چشم‌انداز میانجی‌گری روسیه به نظر ما واقع‌بینانه‌ترین هدف برای مسکو در مرحلهٔ کنونی، مدیریت بحران و جلوگیری از گسترش درگیری‌ها باشد، نه حل فوری و ریشه‌ای اختلافات میان پاکستان و طالبان. تمرکز بر ایجاد کانال‌های ارتباطی دایمی، میکانیزم های تبادل اطلاعات امنیتی، ترتیبات مورد توافق برای نظارت سرحدات و راه‌های رسیدگی به حوادث سرحدی می‌تواند خطر محاسبهٔ اشتباه و تشدید درگیری‌ها را کاهش دهد. البته، موثریت این اقدامات به پذیرش متقابل و همکاری عملی دو طرف وابسته خواهد بود. در نهایت، مناقشهٔ تی‌تی‌پی، اختلاف بر سر مسئولیت‌های امنیتی و مسئلهٔ خط دیورند از عوامل بنیادی تنش باقی می‌مانند. تا زمانی که برای این اختلافات راه‌حلی مورد قبول دو طرف پیدا نشود، میانجی‌گری روسیه، حتی در صورت دستیابی به توافق‌های موقت، الزاماً به صلح پایدار منجر نخواهد شد. نتیجه‌گیری: مسکو انگیزه و کانال‌های لازم برای ایفای نقش میانجی را دارد، اما داشتن روابط با هر دو طرف به معنای توانایی تحمیل توافق بر آن‌ها نیست. موفقیت روسیه را باید نه فقط بر اساس اعلامیه‌های دیپلوماتیک، بلکه بر مبنای میزان کاهش درگیری‌ها، دوام کانال‌های گفت‌وگو و اجرای تعهدات عملی دو طرف سنجید. نویسنده : "روایت من"