MY VERSION | МОЯ ВЕРСИЯ

یې زور اخیستی دی. په همدې حال کې د ګډې اعلامیې نشتوالی د اوسنیو کابل واکمنو د لا زیاتې نړیوالې انزوا معنا هم نه لري. افغان [طالبان] چارواکي له روسیې، چین، ایران او د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره خپلو فعالو اړیکو ته دوام ورکوي. خو سیمه‌ییز قدرتونه لا هم د امنیت، د کابل او اسلام‌اباد د اړیکو او د افغانستان د اوسنیو واکمنو د نړیوال مشروعیت په اړه له یو بل سره اختلاف لري. له همدې امله، د «طالبانو» د انزوا پر ځای باید د نیمګړې سیمه‌ییزې همغږۍ خبره وشي. ولې د لاوروف فورمول مهم دی؟ د ترهګرۍ د ګواښ په اړه د لاوروف څرګندونې ځانګړې پاملرنه غواړي. هغه د «داعش خراسان» نوم یاد نه کړ او د «خراسان» کلمه یې هم ونه کاروله. پر ځای یې وویل چې «اسلامي دولت» یوه څانګه لري چې «دې څانګې ته پاکستانۍ څانګه وايي». د هغه په بیان کې عملاً داسې منطق جوړېږي: «اسلامي دولت» شته → د هغه یوه «پاکستانۍ څانګه» شته → دغه څانګه په افغانستان او پاکستان کې بریدونه کوي → او دا ګواښ د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اوسني تقابل له عواملو څخه دی. دا موضوع ځکه مهمه ده چې «داعش خراسان» عموماً د یوې فراملي ترهګرې شبکې په توګه مطرح کېږي چې د افغانستان او پاکستان په سیمه کې فعالیت کوي او دواړو هېوادونو ته ګواښ پېښوي. د «پاکستانۍ څانګې» فورمول بیا د ټینګار یوه برخه بدلوي او دغه جوړښت له یوه مشخص هېواد سره تړي. همداراز د پام وړ ده چې لاوروف د تحریک طالبان پاکستان (TTP) نوم هم یاد نه کړ، هغه ډله چې اسلام‌اباد یې په دودیز ډول د خپل امنیت لپاره د مستقیم ګواښ په توګه مطرح کوي او فعالیتونه یې له افغانستان سره تړي. دا په دې معنا نه ده چې مسکو TTP جدي ګواښ نه ګڼي. تر ډېره، خبره د سیاسي ټینګارونو د توپیر ده: پاکستان پر TTP تمرکز کوي، خو مسکو د افغانستان او پاکستان ترمنځ شخړه د فراملي ترهګرۍ په یوه پراخ انځور کې راولي. له «پاکستانۍ څانګې» څخه تر عراق پورې د لاوروف د دې څرګندونې هغه سیاق هم ډېر مهم دی چې پکې دا فورمول مطرح شو. نوموړي د «پاکستانۍ څانګې» له یادولو سمدستي وروسته د «اسلامي دولت» د رامنځته کېدو ریښې له «د عراق پر وړاندې د متحده ایالاتو له ناقانونه یرغل» سره وتړلې. په دې توګه، د هغه په تعبیر کې اوسنی ترهګریز ګواښ د یوې اوږدې کړۍ برخه ګرځي: بهرنی لاسوهنه → د ترهګرو ډلو رامنځته کېدل او پراخېدل → په سیمه کې نوي ګواښونه → د دولتونو ترمنځ شخړې. دا نور یوازې د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ د اختلافاتو د علت تشریح نه ده. لاوروف یوه پراخه سیاسي طرحه وړاندې کوي چې له مخې یې د افغانستان اوسني مشکلات د بهرنیو لاسوهنو د پایلو په توګه مطرح کېږي. د مسکو سیمه‌ییزه اجنډا له دې څخه د مسکو اصلي سیاسي دریځ هم څرګندېږي: له افغانستانه د لوېدیځو ځواکونو له وتلو وروسته، د افغانستان او سیمې د ستونزو په حل کې باید ګاونډي او نور سیمه‌ییز هېوادونه اساسي رول ولري. د لاوروف څرګندونې په یوه وخت کې د لوېدیځې پالیسۍ پر پایلو نیوکه کوي او په سیمه‌ییزه اجنډا کې د روسیې د لا پیاوړي رول لپاره زمینه برابروي. مسکو هڅه کوي د افغانستان امنیت د بهرني لاسوهنې له زاویې نه، بلکې تر ډېره د یوې سیمه‌ییزې مسئلې په توګه مطرح کړي، داسې مسئله چې باید سیمه‌ییز لوبغاړي یې په ګډه حل کړي. په پایله کې د مسکو فارمت اتمې غونډې تر ډېره د روسیې د ډیپلوماسۍ ناکامي نه، بلکې د همدې فارمت محدودیتونه وښودل. مسکو کولای شي اړخونه د یوه میز تر شا راټول کړي، خو تر اوسه نه شي کولای چې د کابل او اسلام‌اباد ترمنځ تر ټولو ژور اختلافات له منځه یوسي. د ګډې اعلامیې نشتوالی هم د کابل د انزوا معنا نه لري. بلکې دا د افغانستان د اوسنیو واکمنو او د سیمه‌ییز امنیت په اړه د ګډ سیمه‌ییز دریځ د نشتوالي څرګندونه کوي. تر ټولو مهمه د لاوروف هغه فورمول دی چې «د داعش پاکستانۍ څانګه» یې د معمول «داعش خراسان» پر ځای وکاروله. دغه فورمول د ترهګرۍ د ګواښ په تفسیر کې ټینګار بدلوي، هغه له بهرني لاسوهنې سره په پراخ سیاق کې تړي او په عین حال کې د مسکو اصلي پیغام ته لار هواروي: د افغانستان او سیمې امنیت باید تر ډېره د سیمې د هېوادونو له خوا تعریف او مدیریت شي. خو تر هغه چې کابل او اسلام‌اباد حتی د یوې ګډې پایلې پر متن هم هوکړې ته نه دي رسېدلي، د دې دریځ د بشپړې سیمه‌ییزې همغږۍ خبره لا وختي ده.