MY VERSION | МОЯ ВЕРСИЯ

په دې فارمت کې تر ټولو مهم بدلون دا دی چې بحثونه په تدریجي ډول له دې پوښتنې څخه چې د افغانستان راتلونکی باید څنګه وي، د هېواد د موجوده سیاسي واقعیت د مدیریت پر لور اوړي. وروسته له هغه چې د روسیې فدراسیون په ۲۰۲۵ کال کې «اسلامي امارت» [طالبان] په رسمیت وپېژاند، مسکو په عملي توګه له طالبانو سره له محتاطو اړیکو څخه د کابل له واکمنۍ سره د لا منظم تعامل پر لور حرکت کړی دی. د روسیې لپاره «مسکو فارمت» نور یوازې د افغانستان په اړه د ډیپلوماسۍ یوه وسیله نه ده، بلکې د دې هېواد د سیمه‌ییز نفوذ او تعامل د یوه مهم مرکز په توګه د خپل دریځ د ساتلو لپاره هم پر یوه وسیله بدل شوی دی. تمه ده چې د دې غونډې مهم موضوعات به ترهګري، د نشه‌یي توکو قاچاق، د پولو امنیت او د سیمه‌ییزو اقتصادي او ترانزیټي اړیکو پراختیا وي. په دې منځ کې د کابل او اسلام‌آباد ترمنځ تقابل ځانګړی اهمیت لري. روسیه او د غونډې نور ګډونوال لېواله دي چې د افغانستان او پاکستان شخړه په سیمه کې د لا پراخې بې‌ثباتۍ پر سرچینه بدله نه شي. په عین حال کې، مسکو هڅه کوي چې له افغانستان، پاکستان، هند او ایران سره په یو وخت کې کاري اړیکې وساتي. دا وضعیت د روسیې ډیپلوماتیک رول له یوې خوا لا پېچلی کوي، خو له بلې خوا یې اهمیت هم زیاتوي. له دې نظره، د «مسکو فارمت» اتم پړاو به ښايي د کوم لوی سیاسي بدلون لامل نه شي. د دې غونډې اساسي دنده به تر ډېره د سیمې د هېوادونو د دریځونو همغږي او د افغانستان په شاوخوا کې د لا زیاتېدونکو اختلافونو د مخنیوي په موخه د ګډو اندېښنو مدیریت وي. تمه ده چې د غونډی نهایۍ اعلامیه کې هم پر موجودو لومړیتوبونو ټینګار وشي: د ترهګرۍ او نشه‌یي توکو پر وړاندې مبارزه، د سیمه‌ییزو ترانزیټي او اقتصادي اړیکو پراختیا او د سیاسي خبرو اترو دوام. په مقابل کې، د ښځو حقوق او د سیاسي مشارکت پراخ بنسټ، د دې فارمت د تدریجي بدلون له امله، ښايي د امنیتي مسایلو په پرتله لږه ونډه ولري. په دې توګه، «مسکو فارمت» په تدریجي ډول له یوه داسې میکانیزم څخه چې د افغانستان د مسئلې په اړه د بحث لپاره رامنځته شوی و، د دې مسئلې د سیمه‌ییز مدیریت پر یوه وسیله بدلېږي. د روسیې لپاره، دا بهیر په منځنۍ او جنوبي آسیا کې د خپل فعال ډیپلوماتیک رول د ښودلو او د خپل نفوذ د ساتلو فرصت برابروي، او د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو لپاره، دا غونډه په داسې شرایطو کې د خپلو ګټو د همغږۍ زمینه برابروي چې د افغانستان بېرته پخواني سیاسي وضعیت ته ستنېدل نور د یوه واقعي سناریو په توګه نه مطرح کېږي.