MY VERSION | МОЯ ВЕРСИЯ

در همین حال، همکاری روسیه و افغانستان دیگر تنها به گفت‌وگوهای سیاسی محدود نمی‌شود. در ۲۷ می ۲۰۲۶، روسیه و افغانستان توافق‌نامه همکاری‌های نظامی ـ تخنیکی را امضا کردند. به گفته ضمیر کابولوف، نماینده خاص رئیس‌جمهور روسیه برای افغانستان، این توافق‌نامه ماهیت چهارچوبی دارد و در گام نخست، ترمیم و بازسازی تجهیزات نظامی روسی و شوروی سابق موجود در افغانستان را در بر می‌گیرد و هم‌زمان اساسات حقوقی را برای قراردادهای بعدی فراهم می‌ سازد. به این ترتیب، مسکو و کابل به‌تدریج نه تنها یک چهارچوب سیاسی، بلکه یک مسیر عملی همکاری را نیز شکل می‌دهند؛ از تماس‌های دیپلوماتیک و پروژه‌های اقتصادی گرفته تا همکاری‌های نظامی ـ تخنیکی. از همین رو، اختلافات در حوزه امنیت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، احتمال برگزاری نشست بعدی فارمت مشورتی مسکو برای افغانستان از اهمیت خاصی برخوردار است. تا اکنون برگزاری نشست ماه اکتوبر به‌گونه رسمی تأیید نشده است. با این حال، نشست‌های این فارمت معمولاً در فصل خزان (عمدتا ماه اکتوبر) برگزار شده‌اند. آخرین، یعنی هفتمین نشست آن، در ۷ اکتوبر ۲۰۲۵ در مسکو با حضور افغانستان [طالبان]، روسیه و شماری از کشورهای منطقه برگزار شد. بر اساس گزارش منابع در کابل، حضور نمایندگان طالبان در نشست احتمالی ماه اکتوبر هنوز نهایی نشده است. از جمله دلایل احتمالی، نارضایتی طالبان از موضعگیری مسکو در قبال گروه‌های تروریستی عنوان می‌شود. این گزارش‌ها به‌گونه رسمی تأیید نشده‌اند. با این حال، همین ابهام قابل توجه است: حتی با وجود حفظ مسیر کلی تعامل، مسکو و کابل هنوز در مورد برخی مسائل اساسی امنیتی دیدگاه کاملاً یکسانی ندارند. عامل دوم، بُعد منطقه‌ای این روند است. فارمت مسکو از ابتدا به‌عنوان بستری برای تعامل نه تنها میان روسیه و افغانستان، بلکه برای همکاری چندجانبه میان کشورهای منطقه شکل گرفت. اگر گزارش‌ها درباره اختلافات میان برخی از طرف‌های احتمالی نشست واقعاً بازتاب‌دهنده اختلافات موجود باشد، مسکو با دو کار هم‌زمان روبه‌رو خواهد بود: حفظ علاقه کشورهای منطقه به این فارمت و متقاعد ساختن کابل برای ادامه مشارکت در آن با همان سطح قبلی. بنابرین، پرسش اصلی امروز، این نیست که آیا گفت‌وگوی روسیه و افغانستان ادامه خواهد یافت یا خیر، بلکه این است که پیکربندی جدید این روابط چگونه خواهد بود. مسکو آشکارا قصد ندارد به سیاست انزوای کابل بازگردد. اما طالبان نیز، ظاهراً، آماده نیستند همه ارزیابی‌ها و اقدامات روسیه را در حوزه امنیت بدون ملاحظات بپذیرند. این وضعیت نشان می‌دهد که فورمول پیشینِ «مسکو از گفت‌وگو حمایت می‌کند و کابل در مقابل مشارکت می‌کند» ممکن است دیگر کافی نباشد. در این میان، هرگونه گزارش درباره تغییرات احتمالی در سطح رهبری و مسئولان بخش افغانستان در سیاست خارجی روسیه نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. تا زمانی که چنین گزارش‌های به‌گونه رسمی تأیید نشده‌اند، نتیجه‌گیری درباره تغییر احتمالی مسیر سیاست روسیه پیش از وقت است. با این حال، نفس مطرح شدن چنین بحث‌ها نشان می‌دهد که سیاست روسیه در قبال افغانستان در مرحله جستجویی سطح بعدی قرار دارد: از ایجاد روابط کاری با طالبان به سمت شکل‌دهی یک نظام پایدار از تعاملات سیاسی، اقتصادی و نظامی ـ تخنیکی. پرسش اصلی برای مسکو اکنون این است که چگونه نفوذ خود را بر کابل حفظ کند، بدون آن‌که گفت‌وگو به سازوکاری برای طرح خواسته‌های متقابل تبدیل شود. برای طالبان نیز مسئله این است که چگونه از چینل روسیه و فارمت‌های منطقه‌ای برای کسب مشروعیت بین‌المللی استفاده کنند، بدون آن‌که اجازه دهند در حساس‌ترین مسائل امنیت داخلی و منطقه‌ای، مداخله خارجی صورت گیرد. همین تضاد، نه اظهارات دیپلوماتیک جداگانه، یکی از مهم‌ترین آزمون‌ها برای تعامل روسیه و افغانستان [طالبان] در شرایط کنونی است. برگزاری احتمالی نشست ماه اکتوبر فارمت مسکو می‌تواند یکی از نخستین شاخص‌های عملی باشد که نشان دهد طرف‌ها تا چه اندازه آماده‌اند مواضع خود را با شرایط جدید تطبیق دهند و این فارمت را به‌عنوان یک سازوکار واقعاً فعال و مؤثر حفظ کنند.