MY VERSION | МОЯ ВЕРСИЯ

🇹🇷🇶🇦 ترکیه او قطر ولې په یو وخت افغانستان ته راغلل؟ کابل د دوو جلا، خو په ډېرو برخو کې له یو بل سره تړلو دیپلوماتیکو ماموریتونو د مرکز په توګه مطرح شو. د ترکیې د ملي استخباراتو سازمان (MİT) مشر ابراهیم کالین او د قطر د ملي امنیت شورا د عمومي منشي مرستیال حمد بن خمیس الکبیسي افغانستان ته په جلا سفرونو کې راغلل، خو د دواړو لورو اجنډاوې په ځینو برخو کې سره ورته والی لري. د قطر لوری تر ډېره پر امنیت او کډوالۍ تمرکز کوي، په داسې حال کې چې د کالین سفر پراخه اجنډا لري او استخباراتي مسایل، سیمه‌ییز امنیت او له افغان لوري سره دیپلوماتیک تعامل پکې شامل دي. د کالین او د «طالبانو» د لوړپوړي مشرتابه ترمنځ د احتمالي لیدنې موضوع ځانګړې پاملرنه راجلبوي. د لومړنیو معلوماتو له مخې، هغه په کابل کې د دفاع او کورنیو چارو له وزیرانو او د استخباراتو له مشر سره لیدلي دي. که په کندهار کې له لوړپوړي طالب مشر سره د هغه لیدنه هم ترسره شي، نو دا به د «طالبانو» له تر ټولو لوړې رهبرۍ سره د انقرې د مستقیم تماس څرګندونه وکړي. خو تر اوسه دا معلومات په رسمي ډول نه دي تایید شوي. ولې اوس؟ اصلي عامل د سیمې بدلېدونکی امنیتي او جیوپولیټیک وضعیت دی. د افغانستان او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ نه یوازې د دواړو هېوادونو، بلکې د ټولې سیمې لپاره امنیتي خطرونه رامنځته کوي. له بلې خوا، د ایران او د فارس خلیج په شاوخوا کې روانه جګړه د وسله‌والو ډلو د احتمالي خوځښت، ناقانونه کډوالۍ او نورو فرامرزي ګواښونو احتمال زیاتوي. د ترکیې او قطر لپاره، چې له کابل سره خپلې ځانګړې اړیکې او د اړیکو کانالونه لري، دا وضعیت د دې اړتیا رامنځته کوي چې معلومات په مستقیم ډول له افغان لوري ترلاسه او له امنیتي ادارو سره کاري اړیکې وساتل شي. دویمه کچه، استخبارات او امنیت دي. د داعش خراسان څانګه (ISKP)، د نشه‌یي توکو قاچاق، د کډوالۍ لارې او فرامرزي شبکې د انقرې، دوحې او د سیمې د نورو هېوادونو ګډې امنیتي اندېښنې دي. له همدې امله، د دواړو چارواکو اوسني سفرونه یوازې دیپلوماتیک سفرونه نه شي ګڼل کېدای او ښايي د استخباراتي معلوماتو د تبادلې د یوې پراخې شبکې برخه هم وي. په پای کې، جیوپولیټیک اړخ هم مهم دی. امریکا لا هم په سیمه کې نفوذ لري، خو په سیمه‌ییزه امنیتي معمارۍ کې یې رول له ننګونو سره مخ دی. پاکستان له کابل سره د خپل نفوذ له محدودیتونو سره مخامخ دی. چین هڅه کوي دیپلوماتیک تماس وساتي او د «اورومچي بهیر» له لارې تعامل ته وده ورکړي، خو د اسلام‌اباد او کابل ترمنځ اساسي اختلافات لا هم نه دي حل شوي. په داسې وضعیت کې، انقره او دوحه کولای شي د کابل او بهرنیو لورو ترمنځ د آفاقی اړیکو د کانالونو په توګه عمل وکړي. که د دواړو سفرونه په رښتیا هم د وخت له پلوه له یو بل سره همغږي شوي وي، نو دا ښايي یوازې د یوه نوي منځګړي د راڅرګندېدو معنا ونه لري، بلکې د افغانستان په شاوخوا کې د موازي دیپلوماتیکو کانالونو د یوې پراخې شبکې د جوړېدو نښه هم وي. اوس اصلي پوښتنه کندهار دی. که ابراهیم کالین رښتیا هم د «طالبانو» تر ټولو لوړپوړي مشر ته لاسرسی موندلی وي، نو د هغه سفر به یوازې د امنیتي خبرو له چوکاټه ډېر پراخ اهمیت ولري. https://caravan-info.pro/kabul-snova-stanovitsja-centrom-regionalnoj-diplomatii-zachem-odnovremenno-priehali-turcija-i-katar/