🔯 Cekuta: Azərbaycanın dünyəviliyi onu Türkiyədən fərqləndirir ABŞ-nin Azərbaycandakı keçmiş səfiri Robert Cekuta bildirib ki, iki ölkə arasındakı yaxın münasibətlərə baxmayaraq, Azərbaycanın dünyəviliyə güclü bağlılığı onu Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın rəhbərliyi altındakı Türkiyədən fərqləndirir. O, həmçinin İranın Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə tarixinin ölkədə hicabla bağlı hazırkı müzakirələrə təsir edən mümkün amillərdən biri olduğunu qeyd edib. Cekuta Vaşinqtonda “The Amargi” nəşrinin əməkdaşı Sinan Tuncdəmirə Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri, Azərbaycanın sionist rejimlə əlaqələri, Türkiyə ilə sionist rejim arasındakı gərginlik və aralıq seçkilərindən sonra ABŞ-kürd münasibətlərinin gələcəyi barədə danışıb. Türkiyə və Azərbaycan Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı gərginlik barədə suala cavab verən Cekuta bildirib: “Azərbaycanlılar və türklər bir-birləri ilə çox yaxın münasibətlərinin olduğunu hiss edirlər. ‘Bir millət, iki dövlət’ ifadəsini görürsünüz. Prezident Ərdoğanla Prezident Əliyev arasında da çox yaxın münasibətlər olub. Fikir ayrılıqları var. Azərbaycan dünyəvi dövlətdir. Azərbaycanlılar dünyəvi dövlət olmağa çox böyük əhəmiyyət verirlər. Türkiyə və xüsusilə Prezident Ərdoğanın siyasəti bu baxımdan fərqlidir”. O, azərbaycanlı dostları ilə söhbətlərinə əsaslanaraq bildirib ki, İranın Azərbaycanla “heç də asan olmayan” münasibətləri başqa bir amildir. “İranın Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə tarixi var. Onlar müəyyən dini qruplardan öz məqsədləri üçün istifadə ediblər. Cənubdakı məscidlərə mollalar göndəriblər və sair. Azərbaycan tarixinin müəyyən dövrlərində separatizmi təşviq etməyə çalışıblar. Düşünürəm ki, bu, hicabla bağlı hazırkı məsələyə təsir edən amillərdən biri ola bilər”. Bu açıqlamalar Azərbaycan məktəblərində hicabla bağlı məhdudiyyətlərin müzakirə olunduğu bir vaxta təsadüf edir. Sentyabr ayında tətbiq edilən yeni məktəbli forması qaydaları hicabı açıq şəkildə qadağan etmir, lakin bəzi məktəblər baş örtüyü taxan şagirdləri məktəbə buraxmayıb. Cekuta bildirib ki, Türkiyə hökumətinin “İslam dini və İslamın dövlətdəki rolu ilə bağlı çox qəti mövqeyi” var. O qeyd edib ki, azərbaycanlıların əksəriyyəti müsəlman olsa da, ölkənin “70 illik kommunist tarixi” də var. “Əslində, onların dini haqqında danışmaq mənim işim deyil. Amma orada olduğum vaxt əldə etdiyim təəssürata və digər keçmiş kommunist dövlətlərində də xidmət etdiyimə əsasən düşünürəm ki, kommunistlərin tarixi və onların məcburi ateizm siyasəti insanların yaddaşını və din haqqında anlayışını təhrif edib”, – deyə o bildirib. “Azərbaycanlılar bir çox cəhətdən bunu tapmağa çalışırlar”. Azərbaycan və sionist rejim Azərbaycanın sionist rejimlə münasibətlərinin Türkiyə ilə əlaqələrinə təsir edib-etmədiyi soruşulduqda, Cekuta Azərbaycanın çoxdankı cühud-sionist əhalisinə və hər iki ölkə ilə yaxın münasibətlərinə diqqət çəkib. “Azərbaycanın sionist rejimlə çox yaxşı, Türkiyə ilə isə olduqca yaxşı münasibətləri olub”, – deyə o bildirib. O xatırladıb ki, 2020-ci il müharibəsindən sonra və 2021-ci ilin əvvəllərində insanların evlərinin qarşısında bayraqlar asdığını, “Azərbaycan, Türkiyə, Pakistan və sionist rejim bayraqlarının hamısının birlikdə dalğalandığını” görmək “olduqca adi hal” idi. O, bunu “məncə, Azərbaycan tərəfinin bir çox fərqli insanlarla dost olmağa çalışmaq bacarığı” kimi təsvir edib. O bildirib ki, azərbaycanlılar özlərini Qərblə Şərq, müsəlman və dünyəvi dünyalar arasında yerləşən, xristianlıq tarixinə də malik “yolların kəsişməsində yerləşən bir ölkə” kimi görürlər və bundan narahatlıq duymurlar. O əlavə edib ki, “kənardan gələnlər onlara nə etməli olduqlarını söyləməyə çalışanda, onlar adətən ‘bu, bizim ölkəmizdir’ deyirlər”. Türkiyə və sionist rejim Türkiyə ilə sionist rejim arasındakı gərginliyin yalnız ritorik xarakter daşıyıb-daşımadığı, yoxsa bundan daha ciddi olduğu soruşulduqda, Cekuta bildirib: “Deməliyəm ki, məncə, bu, bundan daha ciddi məsələdir”. O əlavə edib ki, “sionist rejim-Türkiyə münasibətləri üzrə ən böyük mütəxəssis olmayacağam”, lakin son illərdə “bir neçə dəfə həqiqətən çox ciddi qarşıdurmaların” baş verdiyini qeyd edib. “Qəzzada baş verənlərlə bağlı dərin narahatlıqlar təsir göstərir. Bir neçə il əvvələ qayıtsaq, Türkiyə gəmilər göndərmişdi və israillilər onların qarşısını almışdılar. Bir neçə il əvvəl Türkiyə ilə sionist rejim arasında çox yaxşı münasibətlər var idi və bu, dəyişib”. Gəmilərlə bağlı istinad 2010-cu ildə baş vermiş “Mavi Mərmərə” hadisəsinə aiddir. Həmin vaxt sionist rejim qüvvələri Qəzzaya doğru hərəkət edən və tərkibində Türkiyə gəmisinin də olduğu humanitar yardım donanmasının qarşısını kəsmişdi. Bu hadisə iki ölkə arasındakı münasibətləri ciddi şəkildə gərginləşdirmişdi. Cekuta son illərdə sionist rejimin bir çox ölkə ilə münasibətlərinin necə dəyişdiyini qeyd edib. O, həmçinin bildirib ki, Ərdoğan “İslamla, Türkiyənin müsəlman kimliyi ilə bağlı müəyyən məsələlərə çox böyük əhəmiyyət verir və bu, əlbəttə, Atatürk tipli bəzi prinsiplərdən fərqlənir”. Seçkilərdən sonra ABŞ-kürd münasibətləri Aralıq seçkilərindən sonra ABŞ-kürd münasibətlərinin dəyişib-dəyişməyəcəyi barədə suala cavab verən Cekuta bildirib ki, “kürdlərin burada, Vaşinqtonda, siyasi spektrin hər iki tərəfində çoxları ilə yaxşı münasibətləri olub”. O vurğulayıb ki, daha böyük məsələ Vaşinqtonun Yaxın Şərqə yanaşması, o cümlədən “İranla müharibə məsələsi” olacaq. O əlavə edib ki, kürdlər “irəliləmək və insanlarla danışmaq baxımından öz maraqlarına nəyin daha uyğun olduğunu” nəzərə almalıdırlar. Cekuta həmçinin “Konqreslə prezidentlik institutu, icraedici və qanunverici hakimiyyət qolları arasında həqiqətən çox böyük gərginlik” olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ sistemi bu cür gərginliyin mövcud olması üçün qurulub və “daha genişmiqyaslı bəzi məsələlər” özünü göstərəcək. “Suallardan biri bu münasibətlərin digər aspektlərinin necə inkişaf edəcəyi ilə bağlı olacaq. Onlar daha geniş mənzərəyə necə təsir göstərəcək?” – deyə o bildirib. Mənbə: The Amargi ✡️ Abunə olun