Ali Larijani | علی لاریجانی

از چمران تا لاریجانی؛ دستت نلرزد... محمد اسماعیل توکلی، رئیس اورژانس استان تهران: شهید لاریجانی پیش از آغاز حملات، برای اعلام آماده‌باش به من اطلاع داده بود که جنگ قطعی است. وقتی داشتم می‌رفتم، دستم را گرفت و گفت: «دستت نلرزدها!» خاطره‌‌ی رئیس اورژانس تهران از دکتر علی لاریجانی که منتشر شد، چیزی فراتر از یک اطمینان ساده در روزهای اضطراب است؛ گویی در اوج صحنه نبرد، عارفی با رفیق یا شاگرد خود از حقیقتی سخن می‌گوید که هنوز در چشم دیگران آشکار نشده است. این صحنه، ما را به خاطرات مصطفی چمران بازمی‌گرداند؛ به روزهایی که جنگ در هولناک‌ترین صورت خود ظاهر می‌شد، چشم‌اندازها تیره بودند و بیم و نگرانی بر همه‌چیز سایه انداخته بود، اما چمران همچنان از برتری و امکان پیروزی سخن می‌گفت. اما مسئله عارف مسلمان، انکار عقل و محاسبه نیست؛ مسئله، نپذیرفتن عقل به‌عنوان تنها افق ممکن شناخت است. عقل، نیروها و امکانات را می‌سنجد، احتمالات را بررسی می‌کند و حدود توانایی انسان را نشان می‌دهد؛ اما در جهان‌بینی عرفانی، واقعیت به آنچه اکنون قابل اندازه‌گیری است، فروکاسته نمی‌شود. اراده انسان، ایمان به مبدأیی فراتر از نیروهای مادی و امکان دگرگونی وضعیت، همگی در کنار محاسبات عقلانی معنا پیدا می‌کنند. همان‌گونه که چمران را نمی‌توان صرفاً با زبان محاسبات نظامی فهمید، شناخت لاریجانی نیز، اگر فقط به تحلیل‌های متعارف قدرت محدود بماند، ممکن است به شناختی ناقص بینجامد. عرفان شیعی، با همه پیچیدگی‌ها و تناقض‌های تاریخی‌اش، صرفاً مجموعه‌ای از باورهای فردی نیست؛ می‌تواند به سرچشمه‌ای برای معنابخشی به رنج، مقاومت در برابر ترس و حفظ امکان کنش در لحظه‌های بحرانی تبدیل شود. شاید راز تداوم مقاومت ایران در دو جنگ اخیر را نیز باید، در کنار عوامل نظامی، سیاسی و اجتماعی، در همین مسئله جست‌وجو کرد: در ناتوانی از تقلیل یک جامعه به محاسبات صرفاً مادی و در قدرت یک سنت معنوی برای زنده نگه داشتن اراده، حتی زمانی که چشم‌اندازها تیره‌اند. • یادداشت سید جواد نقوی، منتشرشده در روزنامه فرهیختگان @alilarijani_ir • @larijanioffice